اد کتمول Ed Catmull، مدیر فعلی دو استودیوی پیکسار و دیزنی، در مقاله ی مفصلی که در سایت اینترنتی هاروارد بیزنس ری ویو Harvard Business Review منتشر شده ، به بررسی تعریف خلاقیت از دیدگاه استودیوی پیکسار و عملکرد این استودیو در رابطه با مدیریت خلاقیت پرداخته است. مقاله ی مفصلی است در 8 صفحه که تصور میکنم ارزش ترجمه شدن و خوانده شدن را دارد. حتی اگر به قیمت یکی دو هفته دور ماندن از اخبار روز دنیای انیمیشن باشد. شما را به خواندن ترجمه ی این مقاله ی خواندنی در چند قسمت دعوت میکنم. ضمنا برای مطلع شدن از اخبار روز انیمیشن دنیا میتوانید به سایت دنیای انیمیشن مراجعه کنید:

چند سال پیش، روزی در حال صرف نهار با مدیر یکی از استودیو های عمده ی تولید انیمیشن بودم. در میانه ی صحبت هایمان او گفت که بزرگترین مشکلی که آنها با آن روبرو هستند پیدا کردن آدمهای مناسب نیست! بلکه پیدا کردن ایده های مناسب است. از آن روز به بعد در جریان سخنرانی هایی که داشته ام،اغلب از شنوندگانم پرسیده ام که آیا با این گفته موافق هستند یا خیر؟ پاسخی که گرفته ام تقریبا همیشه پنجاه پنجاه بوده است. این پاسخ همیشه مرا حیرت زده کرده است. چراکه من نیز نمیتوانم بیش از پنجاه درصد با این دیدگاه که پیدا کردن ایده های مناسب همیشه از بزرگترین مشکلات است موافق باشم.ابراز چنین عقیده ای ریشه در سوء برداشت از تعریف خلاقیت و همچنین اغراق در میزان تاثیر گذاری یک ایده ی خوب در ساخت یک فیلم خوب دارد. این موضوع بعلاوه نشان میدهد که بسیاری از مدیران قادر به مدیریت و اداره ی مخاطرات ذاتی تولید فیلم نیستند.

زمانیکه بحث تولید فیلم به میان می آید، چه از دیدگاه هنری و چه از بعد تکنیکی، پیکسار مسیری کاملا متفاوت و منحصر به فرد را می پیماید. در اوایل دهه ی 1990، ما به عنوان پیشگامان در تولید انیمیشن های کامپیوتری معروف بودیم. سالها تلاش ما در زمینه ی آزمون و خطا و تحقیق و توسعه، با نمایش فیلم داستان اسباب بازی، نخستین انیمیشن بلند کامپیوتری تاریخ، در سال 1995 به نتیجه رسید. در طول 13 سال بعدی، ما هشت فیلم بلند دیگر را روانه ی سینماها کردیم: زندگی یک حشره، داستان اسباب بازی 2 ، کمپانی هیولاها ، در جستجوی نیمو ، شگفت انگیزها، ماشینها، راتاتویی و بالاخره وال-ئی . هرکدام از این فیلمها به نوبه ی خود رکورد شکن بودند. برخلاف بسیاری دیگر از استودیو ها، ما هرگز فیلمنامه یا ایده ی اولیه ی فیلمهایمان را از جایی خارج از استودیو خریداری نکرده ایم. تمام ایده ها، داستانها و کاراکترهای ما در داخل استودیو و توسط هنرمندان پیکسار طراحی و خلق میشوند و پس از آن، در مرحله ی تولید فیلمهایمان نیز، ما با صبر و بردباری به گسترش قابلیت های تکنیکی و خلق نکات جدید تکنولوژیک در کنار حفظ استاندارد های معمول اهمیت میدهیم.

من انقدر احمق نیستم که ادعا کنم که ما هرگز متحمل شکست نشده ایم، انقدر هم مغرور نیستم که بگویم بخت و اقبال همواره یار ما بوده است. معتقدم که پایبند بودن ما به یک سری از اصول اولیه و همچنین شیوه ی ما در  نحوه ی مدیریت کردن استعدادهای خلاق و بعلاوه نحوه ی برخورد ما با مخاطرات، همه بخش عمده ای از دلایل موفقیت های ما را تشکیل می دهند. پیکسار به مفهوم واقعی کلمه یک (جامعه) است. ما به استحکام روابط معتقدیم و عقاید مشترکی داریم: استعداد کمیاب است، هنر مدیریت این نیست که از خطرات احتراز کنیم، بلکه این است که بیاموزیم که چگونه پس از هر سقوط دوباره برخیزیم، هرکس باید برای گفتن حقیقت از امنیت کافی برخوردار باشد، هیچ چیز ابدی نیست، ما باید مداوما در حال مبارزه با غرور و خودبینی باشیم و نقاط ضعفی که باعث در هم شکسته شدن فرهنگمان میشود را پیدا کنیم. در دوسال گذشته ما در حال بررسی این موضوع بوده ایم که آیا اصول و روشهای ما قابلیت تعمیم یافتن در سایر استودیو ها را نیز دارند یا خیر؟ پس از پیوستن ما به دیزنی، در سال 2006، مدیر اجرایی دیزنی باب ( رابرت) آیگر Bob Iger از من، مدیر بخش خلاقه ی پیکسار یعنی جان لستر و سایر مدیران عمده ی پیکسار درخواست کرد که به او در بازسازی دیزنی کمک کنیم. موفقیت تلاشهای ما در این مورد، مرا ترغیب کرد تا عصاره ی تجربیاتم در زمینه ی چگونگی بنا کردن یک تشکیلات خلاق ماندگار را در اختیار دیگران بگذارم.

خلاقیت چیست؟

مردم اغلب اصرار دارند که خلاقیت را بعنوان یک نوع عملکرد رمزآلود و شخصی معرفی کنند. همانطور که اصرار دارند تا موفقیت درتولید را منحصرا وابسته به یک ایده ی خوب بدانند. به جملاتی از این دست دقت کنید: این فیلمی است در باره ی اسباب بازیها، دایناسورها،عشق و…. اما آیا واقعا اینطور است؟آیا آنچه که در پشت پرده ی فیلمها می گذرد منحصرا در ارتباط با ایده ی اولیه ی آنهاست؟ و آیا خلاقیت امری شخصی است؟ در صنعت فیلمسازی و بسیاری دیگر از صنایع تولیدی و ترکیبی، بحث خلاقیت شامل تعداد زیادی از افراد متفاوت با روشها و دیدگاههای متفاوت است که در کنار هم و تحت تاثیر هم برای حل مشکلات بزرگ فعالیت میکنند. ایده ی اولیه ی فیلمها نیز،در صنعت سینما، تنها نخستین گام در راهی سخت و دشوار به شمار میرود که ممکن است چهار تا پنج سال بطول انجامد. در واقع یک فیلم مجموعه ایست از صدها ایده. ایده هایی که در هر جمله از گفتگوها، در اجرای هر خط از فیلمنامه، در طراحی هر کاراکتر، در محل قرار گرفتن هر دوربین و در رنگها و نورها تبلور میابند. کارگردان و سایر اعضای تولید هرگز به تنهایی و بدون کمک دیگران بر مشکلات فائق نمی آیند. برعکس هریک از 200 یا 250 نفری که در تولید یک فیلم مشارکت تاثیرگذار دارند ممکن است پیشنهاداتی برای رفع مشکلات داشته باشند. خلاقیت چیزی است که باید در تمام لایه های هنری و تکنیکی فیلم نمود داشته باشد.کاری که رهبران یک استودیو انجام میدهند این است که از میان دهها و صدها ایده، آن ایده هایی که منطقا و عملا در پیشبرد داستان و پیشبرد تولید موثر هستند را بیابند و بکار گیرند. این وظیفه ی آسانی نیست.این مرحله از کار درست مانند عملکرد باستانشناسانی است که مشغول حفاری هستند بدون اینکه مطمئن باشند که چه چیزی در زیر خاک در انتظار آنهاست و اینکه آیا اصولا چیزی بدست خواهد آمد یا خیر؟ این موضوع حتی میتواند بسیار ترسناک باشد.اما این ترس چندان هم بی فایده نیست. اغلب ما اگر موردی برای ترسیدن نداشته باشیم، کارمان را به درستی انجام نخواهیم داد. ما در صنعتی کار میکنیم که مشتریانمان میخواهند هر بار که به سینما میروند چیز تازه ای ببینند. معنی این حرف این است که ما ناچاریم هر بار خودمان را با مخاطرات و مشکلات تازه ای درگیر کنیم. داستان آخرین فیلم ما، وال-ئی، داستان عاشقانه ی یک روبات است که در دنیایی آخرالزمان گونه و سرشار از زباله رخ می دهد. فیلم قبلی ما داستان یک موش آشپز فرانسوی را تعریف می کرد! همه میتوانند در مورد ایده های غیر منتظره ی هر دوی این فیلمها سخنرانی کنند و همه چیز را به ایده ی این دو فیلم ربط دهند. اما واقعیت این است که ما هرگز در زمان تولید، از موفقیت احتمالی فیلممان مطمئن نبودیم! منطق و تصور رایج حکم می کند که ما نیز، مانند بسیاری دیگر از مدیران اجرایی سایر استودیو ها، از خطر پرهیز کنیم و بجای روی آوردن به خلق داستانها و فضاهای تازه ای که کسی از موفقیتشان مطمئن نیست، صرفا به کپی کردن از الگوهای موفق و مطمئن در بازار روی آوریم… و دقیقا همین طرز تفکر است که باعث تولید فیلمهایی میشود که همه به هم شبیهند! و دقیقا همین موضوع است که دلیل خوب نبودن بسیاری از فیلمهاست.

حال اگر شما میخواهید که تازه و منحصر به فرد باشید، باید بتوانید خودتان را وارد شرایط نامطمئن کنید و با سختی های چنین شرایطی نیز دست و پنجه نرم کنید و البته باید ظرفیت پذیرش شکست احتمالی و برخاستن مجدد را نیز داشته باشید. رمز  توانایی برای پذیرش شکست و از جا برخاستن مجدد در چیست؟ افراد خلاق! و برخلاف آنچه که آن مدیر استودیو در هنگام صرف نهار گفت، پیدا کردن افراد خلاق چندان هم آسان نیست….

پایان قسمت اول

مترجم: مهبد بذرافشان

منبع: http://harvardbusinessonline.hbsp.harvard.edu