انیمیشن برای بزرگسالان-بخش دوم
در اواخر دهه ی شصت و اوایل دهه هفتاد رالف باکشی Ralph Bakshi ، یک انیماتور مستقل دیگر ، دنیای انیمیشن امریکایی را تکان داد. او که در حومه ی پرآشوب و خشن بروکلین بزرگ شده بود ، با اینکه تحصیلات آکادمیک هنری نداشت، مصمم بود که به هر طریق ممکن فیلم بلند انیمیشن بسازد. او موفق شد تا در فاصله ی سالهای 1972 تا 1992 ، 9 فیلم انیمیشن بلند بسازد و در هرکدام از فیلمهایش بارها و بارها قراردادهای رایج و خسته کننده ی فیلمهای انیمیشن امریکایی را زیر پا گذاشت و بینندگانش را غافلگیر کرد. باکشی نخست در استودیوی تری تونز Terrytoons با دنیای انیمیشن آشنا شد و تعلیم دید. تری تونز یک استودیوی نه چندان شاخص نیویورکی بود که بخاطر ساخت ساخت آثار متوسطی چون مایتی ماوس Mighty Mouse و هکل و جکل Heckle & Jeckle شناخته میشد. باکشی با استفاده از تکنیکهایی که در تری تونز آموخته بود اقدام به ساختن فیلمهایی جسارت آمیز و بی پروا در مورد جامعه ی شهری امریکایی کرد.
نخستین فیلمی که او ساخت فریتز گربه Fritz the Cat، اقتباسی بود از کتابی به همین نام نوشته ی رابرت کرامب. باکشی در مورد این فیلم میگوید: “در داستان حیواناتی وجود دارند که نمادی از انسانها هستند. آنها درست مانند انسانها زندگی میکنند و حتی روابط جنسی آنها نیز در داستان و فیلم مطرح میشود. این دقیقا همان نوع انیمیشنی بود که من میخواستم بسازم .از نظر من این کار با بهترین آثار تری تونز رقابت می کرد.”
باکشی در فیلمهای بعدیش (Heavy Traffic (1973 و ( Coonskin (1975 موضعی انعطاف ناپذیرتر و سرسختانه تر اتخاذ کرد و چنان مسائل نژادی، جنسی،سیاسی و اجتماعی را یه سخره گرفت و به تصویر کشید که تا پیش از آن هرگز در فیلمهای انیمیشن امریکایی دیده نشده بود. با اینحال فضای متفاوتی که باکشی و پیش از او جان هابلی سعی در ایجادش در انیمیشن امریکا داشتند، پیش از آن در خارج از مرزهای ایالات متحده تجربه شده بود. فیلمهای انیمیشن در خارج از امریکا همواره تجربه گرا تر و در فرم و بیان انعطاف پذیرتر بوده اند. در حقیقت در نخستین فیلم بلند انیمیشن تاریخ، یعنی فیلم آرژانتینی El Apóstol چنان سیاستهای وحشیانه ی رئیس جمهور هیپولیتو Hipolito به طنز کشیده شد که تمام نسخه های این فیلم جمع آوری و نابود شدند! در نخستین فیلم انیمیشن بلند انگلیسی یعنی مزرعه ی حیوانات (1954) که اقتباسی بود از کتابی به همین نام نوشته ی جورج ارول George Orwell، جامعه ای مجازی از حیوانات به تصویر کشیده میشود که دست به انقلابی شبه کمونیستی در برابر ارباب دائم الخمرشان میزنند. هنرمندان ژاپنی نیز بیکار ننشسته بودند و به اندازه ی سایر انیماتورها در نقاط دیگر دنیا دست به تجاربی در ساخت فیلمهای متفاوت انیمیشن می زدند. نگاه آزاد اندیشانه ی کشور ژاپن به هنر و از جمله به انیمیشن در فیلمهای بلند اوسامو تزوکا Osamu Tezuka و فیلمهای کوتاه یوجی کوری Yoji Kuri در سالهای دهه ی 60 و 70 بخوبی نمایان بود. اما رنسانس واقعی هنر انیمیشن در ژاپن از اوایل دهه ی هشتاد آغاز شد. یعنی زمانی که کارگردانان بخوبی پی بردند که ظرفیتهای روایی و تصویری هنر انیمیشن به واقع بی انتهاست. میخواهید فیلمی در رابطه با وحشت از یک جنگ اتمی ببینید؟ چرا که نه؟ فیلم انیمیشن ( Grave of the Fireflies (1988 اثر ایسائو تاکاهاتا Isao Takahata را ببینید. در جستجوی یک فیلم هیجان انگیز و مکاشفه ای در باب آینده هستید؟ ( Akira (1988 ی کاتسوهیرو اوتومو Katsuhiro Otomo را انتخاب کنید.
El Apóstol
در سالهای اخیر کارگردانانی چون ساتوشی کن Satoshi Kon ، مامورو اوشی Mamoru Oshii، هایائو میازاکی Hayao Miyazaki و ماساکی یواسا Masaaki Yuasa دایره ی موضوعات مورد استفاده در فیلمهای بلند انیمیشن را هرچه گسترده تر کرده اند. مکاشفات روانشناسانه، آرامش در آینده ی بشریت، و فلسفه های شرقی از جمله مباحثی هستند که در انیمیشن های ژاپنی مطرح میشوند و مشابهی نیز در انیمیشنهای سایر کشورها ندارند. با اینحال با موجی که ژاپنیها در ساخت فیلمهای انیمیشن بلند روشنفکرانه ایجاد کردند، سایر کشورهای عمده ی تولید کننده ی انیمیشن نیز تشویق شدند تا وارد عرصه ی رقابت در تولید چنین فیلمهایی شوند.فرانسویها بعد از ژاپنیها پیشگام در تولید انیمیشنهای ویژه ی بزرگسالان هستند. آنها با تولید مجموعه فیلمهایی چون: سه قلوهای بله ویل ( Triplets of Belleville (2003، رنسانس ( Renaissance (2006، پرسپولیس (Persepolis (2007 و وحشت از تاریکی ( Fear(s) of the Dark (2007 نام و آوازه ی فرانسه را در تولید انیمیشنهای مستقل بر سر زبانها انداختند. انیمیشنهای بلند و مستقل دیگری نیز از کشورهای دیگر در راهند . مثلا فیلم Princess از کشور دانمارک، محصول سال 2006 که به داستان کشیشی میپردازد که به انتقام جویی از مرگ دخترش ( که در بارها برهنه میرقصیده!) بر میخیزد و یا فیلم Free Jimmy محصول سال 2006 از کشور نروژ که به سفر طولانی مدت یک فیل معتاد به مواد مخدر میپردازد. لهستان با فیلم The District و کره با فیلم Aachi and Ssipak نیز از قافله عقب نمانده اند.
تمام این فیلمها در یک نکته مشترک هستند و آن بودجه ی نسبتا کم و متعادلی است که در مقایسه با تولیدات استودیو هایی چون دیزنی و دریم ورکز به مصرف میرسانند. این تمایل به تولید فیلمهای ارزان و کم هزینه با حضور دوباره ی فیلمسازان مستقل در ایالات متحده به اوج خود رسیده است. اگر در استودیو های بزرگ با صرف میلیونها دلار هزینه و صدها عضو تیمهای مختلف یک فیلم تولید میشود،این روزها فیلمسازان مستقل نیز با یک یا چند کامپیوتر خانگی و تیمی حداکثر متشکل از 10 نفر به تولید فیلمهای بلند انیمیشن می پردازند.
پایان بخش دوم
مترجم: مهبد بذرافشان
منبع: http://www.filminfocus.com
