صنعت انیمیشن در ژاپن این اواخر روزهای چندان خوبی را نداشته است. نتایج رقابت شدید در داخل ژاپن و مشکلات یافتن بازارهای مناسب خارجی ، بصورت افت سود سالیانه استودیو ها خودش را نشان داده است. به عنوان مثال از میان تمام تولید کنندگان انیمه در ژاپن، با بیش از ۱۰۰ ملیون دلار درآمد در سال برای هرکدام، شرکت انیمیشن تویی Toie (بزرگترین و قدیمی ترین شرکت انیمیشن درژاپن) در سال گذشته ۱۷۹ میلیون درآمد داشته که سود خالص آنرا ۱۷/۵ میلیون دلار تخمین میزنند، یعنی ۱۰% کاهش نسبت به سال قبل از آن. سایر شرکتها نیز وضعیت بهتری ندارند.اما این امید در استودیو ها وجود دارد مبنی بر اینکه تحولات تکنولوژیک در دنیای رسانه ها، در طی چند سال آینده، سود بیشتری را نصیب استودیو های تولید انیمیشن خواهد کرد.

واکنش به سبک ژاپنی

واکنش صنعت انیمه به این بحران بصورت مقابله همزمان در چندین سطح مختلف (و عمدتا با جهت گیری بازار و رسانه ها) بوده است. مثلا همان شرکت تویی ، به عنوان طلایه دار این مبارزه رسانه ای، با گسترده تر کردن فعالیت های سینمایی و تولیدات اینترنتی ، افزایش دادن تمرکز بر بازارهای آسیایی و نهایتا خلق ژانرهای جدید انیمیشن،به مقابله با بحران برخاسته است. شبکه های تلوزیونی ژاپن نیز به عنوان بخشی از سرمایه گذاران و تولید کنندگان در صنعت انیمه، در حال افزایش کیفی و کمی محصولات سینمایی شان هستند. به عنوان مثال میتوان فیلم انیمه gedon senki یا همان(Tales from Earthsea) ، محصول شبکه تلوزیونی Nippon را نام برد . فیلمی به کارگردانی گورو میازاکی Goro Miyazaki، پسر هایائو میازاکی Hayao Miyazaki ، که سال گذشته با فروش ۶۴ میلیون دلاری،صدر نشین جدول فروش سینمای ژاپن شد. شبکه تلوزیونی دیگر ژاپن ، Fuji TV با درامد بیش از ۸۳ میلیون دلار در سال (از تولیدات انیمه) نیز از بازار رقابت عقب نماند ونخستین فیلم بلند خود، Brave Story را، با همکاری استودیوی وارنر تولید کرد.

نسخه سینمایی سریال تلوزیونی One piece محصولی از شرکت تویی ، سال گذشته در بیش از ۱۰۰ سینما در کره به نمایش درآمد و به چنان موفقیتی دست یافت که دولت کره نمایش انیمه های ژاپنی را تا ژانویه ۲۰۰۶ ممنوع اعلام کرد!!! این موفقیت حتی برای تولید کنندگان فیلم هم غیرمنتظره بود و راه را برای سرمایه گذاری بیشتر در بازارهای آسیایی هموار کرد. همزمان استودیوهای ژاپنی برنامه ریزیهایی را برای همکاری نزدیک با استودیو های امریکایی از قبیل دیزنی و Cartoon network آغاز کردند. مثلا شرکت تویی ، تولید یک مجموعه انیمیشن کوتاه بنام The pilot for Robodies را با همکاری دیزنی آغاز کرده است.مجموعه ای بر اساس ماجراهای یک سری روباتهای مینیاتوری که توسط یک پسر ۱۲ ساله ساخته شده اند. پیش از آن نیز تویی ، مشارکت در تولید نسخه مانگایی Powerpuff Girls را با Cartoon network و Aniplex آغاز کزده بود. این مجموعه در ۱۶۰ کشور جهان به نمایش در خواهد آمد.

استودیوهای انیمه همچنین کاملا محتاطانه در حال بررسی توزیع وپخش اینترنتی محصولاتشان هستند. محتاطانه از این جهت که استودیوها میخواهند تدریجا برای روزی که بازارهای اینترنتی ظرفیت سرمایه گذاریهای کلان را پیدا کنند، آماده شوند و دیگر اینکه استودیوها نمیخواهند با به خطرانداختن سرمایه شان در رسانه ای که هنوز در ابتدای راه است بازار های بالقوه فعلی (تلوزیون و سینما) را به خطر بیندازند. با این حال استودیوی تویی در صدد است که تعداد انیمه های قرارداده شده بر روی اینترنتش را از ۱۰۰۰عدد در سال ۲۰۰۶،به ۳۰۰۰عدد در سال ۲۰۰۷ افزایش دهد. کمپانی دیگری که در زمینه پخش اینترنتی فعال است، کمپانی است به نام Movile که از همکاری شرکت فیلمسازی توهوکوشینشا و Mobile telecommunications بوجود آمده است . این شرکت حدود ۲۰ عنوان مجموعه انیمشن را بر روی وب قرار داده است .

در این میان بعضی دیگراز استودیو های غیر ژاپنی که در زمینه تولید انیمه با ژاپنی ها مشارکت دارند، مثل دیزنی ، سعی در تجربه کردن روشهای پیشرفته تری دارند. دیزنی قصد دارد تعدادی از انیمه هایش را قبل از پخش از طریق شبکه های کابلی یا ماهواره ای ، بر روی خطوط موبایل به نمایش بگذارد! از جمله اینکه دیزنی یک اپیزود ۲۲ دقیقه ای از مجموعه Replacement را پیش از نمایش در کانال تلوزیونیش ، بین ۱۳ تا ۳۱ ژانویه، بر روی خطوط موبایل قرار داد.

گانیمه-Ganime ….

روش دیگری که استودیو های انیمه برای غلبه بر کاهش درآمد در نظر گرفته اند ، ارائه ژانرهای جدید انیمیشن است. یکی از این ژانرهای تازه انیمه که اولین بار توسط استودیوهای تویی وارد بازار شد ، ژانر گانیمه است. گانیمه ترکیبی است از کلمه ژاپنی (گا) به معنی تصویر و کلمه انیمه. و منظور انیمه ای است تشکیل شده از تعدادی -حدود ۱۰۰ یا کمتر- تصویر که به استادی هرچه تمامتر نقاشی شده اند و حرکتهای محدود و آهسته ای دارند(مقایسه کنید با هزاران تصویری که برای انیمیشن های معمولی طراحی میشوند). هر اپیزود از یک گانیمه حدودا ۳۰ دقیقه است که با موسیقی و صدای راوی همراهی میشود. تویی نخستین مجموعه گانیمه را در دوازدهمین فستیوال فیلمهای آسیایی در لیون(فرانسه) در نوامبر گذشته، برای اولین بار به نمایش گذاشت. دوتا از این گانیمه ها به نامهای Fantascope-tylostoma به کارگردانی سویشی کیمورا Soichi Kimura وStrange tales of modern mysterious events به کارگردانی توشیوکی کیمورا Toshiyoki Kimura در بخش مسابقه فیلم کوتاه فستیوال پذیرفته شدند. از آنجاییکه گانیمه بیشتر به قصد بخشیدن آزادی عمل بیشتر به انیماتورها، برای ارضای خلاقیت هنریشان پدید آمده تا به قصد برآورده کردن توقعات همیشگی دنیای تجارت از مقوله انیمیشن، در نتیجه با استقبال بسیار بالای انیماتورها روبرو شده است.

عروسکها

در رویکردی دیگر به سوی بهبود بازار، ژاپنی ها پای عروسکها را هم به میان کشیدند. شرکت اسباب بازی سازی Epoch با همکاری موسسه مالی Itochu ، انتشارات Shogakkan و Columbia Music Entertainment ، اعلام کرده اند که مجموعه سه بعدی جدیدی بر اساس عروسک های محبوب Sylvanian Family روانه بازار خواهند کرد. ازعروسکهای Sylvanian از سال ۱۹۸۰ تا کنون به تنهایی ۸۰ میلیون عدد در ۱۵ کشور دنیا فروخته شده. مسلما سرمایه گذاران انیمیشنهای Sylvanian به فروش کمتر از همین تعداد DVD رضایت نخواهند داد!!! ژاپنی ها این بحران را هم پشت سر خواهند گذاشت، آنها دو انفجار اتمی را در تاریخ معاصرشان پشت سر گذاشته اند.

Animation Magazine/Pril 2007

مترجم :مهبد بذرافشان